سندی که در ادامه میخوانید، متن کامل گزارش حجتالاسلام والمسلمین سید رضا تقوی، ریاست وقت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور است که در سال ۱۳۸۷ هجری شمسی و در جریان گردهمایی سراسری ائمه جمعه به محضر مقام معظم رهبری ارائه شده است. این گزارش حاوی نکات مهمی درباره گذار نهاد نماز جمعه از مرحله تثبیت به مرحله توسعه کمی و کیفی در اواخر دهه هشتاد است. اعلام رسمی آغاز «نهضت مصلاسازی» برای حل مشکلات زیرساختی، ارائه آمار رشد کمی نمازهای جمعه به ۵۸۰ پایگاه، و تشریح فعالیتهای نرمافزاری نظیر راهاندازی شبکه «امامت»، از محورهای راهبردی این سند محسوب میشود. همچنین در بخش پایانی، رئیس شورا با اشاره به چالش تأمین نیروی انسانی متخصص، پیشنهاد تأسیس رشته تخصصی امامت جمعه در حوزه علمیه قم را به عنوان یک نیاز ضروری برای آینده این نهاد مطرح میکند.
_________________________________________________________________________________________
پیشگفتار
منت خدای را عزّ و جلّ که بار دیگر لطف و عنایتش شامل حال گردید تا به اتفاق خطیبان خوب جمعه، در بیستمین گردهمایی سراسری و سیمین سالگرد پیروزی انقلاب، به محضر مولایمان، مرجع و پیشوایمان، رهبر فرزانه انقلابمان شرفیاب شویم و همانند همیشه از هدایتها و حمایتهای این دیدهبان تیزبین مرزهای دیانت و سیاست، بهرهمند گردیم.
ما بدین در آمدهایم تا گوش جان هوش بداریم و سخنانی از دل بشنویم و چون مرواریدی آن کلمات از دل برآمده را بر صفحه دل بنشانیم. امروز در روی کره زمین، حسینیه امام خمینی (ره)، مرکز جوشش فکر اسلام ناب محمدی (ص) و نقطه رویش روشنگری برای اولوا الالباب است. امروز از این جایگاه، نسیم محبت و صمیمیت بر فضای جامعه میوزد و وحدت و برادری را در میان اقشار مختلف تحکیم میبخشد. از این مرکز، روح مقاومت در کالبدها دمیده میشود تا تندبادهای حوادث، نتواند درخت عظمت یک ملت را بلرزاند. اینجا نقطه جوشش امید است، چشمه جوشان و زلال امید از ارض نورانی و گرمابخش، به دامن دشتدلها به جریان میافتد تا میلیونها انسان عطشناک را سیراب و با نشاط گرداند.
ما بدین در آمدهایم تا از لسان صدق، صداقتها را بشنویم و خویش را در مسیر وزش محبت قرار بدهیم و از آموزگار مقاومت، درس ایستادگی بگیریم و روشنگریهایش را مشعل راه خویش داشته باشیم و از این کانون امیدِ جانمان، گرم و ایمان و ایقان خود را نسبت به والاییها و بالاییها افزایش بدهیم. از خداوند رحمان شاکریم و از رهبر مهربان متشکر که چنین فرصتی را فراهم فرمودند تا از این همه نعمت بهرهمند شویم. به خطیبان جمعه و اقامهکنندگان نماز، ناشران فرهنگ تعهد و تقوا، خیر مقدم و خوشآمد میگویم و فرصت را مغتنم میشمرم و گزارشی کوتاه را به محضر متولی و سیاستگذار اصلی نمازجمعه، ولیفقیه و رهبر معظم انقلاب اسلامی تقدیم میکنم:
رشد کمّی نماز جمعه
از سال ۷۹ که مسئولیت اجرایی و عملیاتی نهاد نماز جمعه به اینجانب سپرده شد، تعداد شهرهایی که در آن نماز جمعه اقامه میشد، ۴۱۸ شهر بود و الان که در سال ۸۷ هستیم، تعداد نمازهای جمعه به عدد ۵۸۰ شهر رسیده است. یعنی در این مدت (هشت سال) ۱۶۲ شهر بر تعداد نمازهای جمعه افزوده شده است، و در حال حاضر تعداد ۴۰ شهر متقاضی اقامه نمازجمعه هستند که پس از فراهم آوردن امکانات و گزینش نیروی مناسب برای امامت، باید در این شهرها که معمولاً از نقاط محروم و دور افتاده کشور هستند، نماز جمعه را اقامه کنیم.
همینجا باید از تلاشهای ارزشمند مدیریت محترم سابق و همچنین از همکاریها و همراهیهای اعضاء شورای سیاستگذاری، معاونین، مشاورین و همکاران تشکر کنم که همیشه مرا مورد حمایت قرار دادهاند تا بتوانم این حجم عظیم کار را که به وسعت یک کشور میباشد، پیگیری و حل و فصل نمایم.
ستادهای نماز جمعه
چنان که استحضار دارید، در کنار هر امام جمعهای، یک ستاد مردمی برگزاری نماز وجود دارد که به منزله بازوی امام جمعه عمل میکند. تعداد اعضاء این ستادها در ۵۸۰ شهر، حدود نوزده هزار نفر است و همچنین تعداد ۸۰۰ مجری که اجرای برنامههای مراسم نماز را بر عهده دارند. توجیه و آموزش مسئولان و مجریان ستادها و ساماندهی امور مربوط به آنان، خود از موضوعات مهمی است که در دستور کار شورا قرار دارد و تا به حال گردهماییهای متعدد آموزشی – توجیهی در این مورد داشتهایم.
نهضت مصلاسازی
این نکته قابل توجه است که برای اقامه نماز جمعه در بیش از ۴۰۰ شهر، مصلای مناسب نداریم و در زمستان یا تابستان با مشکلات فراوانی روبرو هستیم. مساجد و محلهایی که در این شهرها نماز جمعه اقامه میشود، برای چنین مراسمی ساخته نشده است، از این جهت نمیتوانیم برای نمازگزاران عزیز، محیط مناسب و آرامی را فراهم بیاوریم. برای رفع این مشکل، از چند سال پیش حرکتی را تحت عنوان «نهضت مصلاسازی» در نهاد نماز جمعه آغاز کردهایم و با کمک مشترک مردم و دولت، اقدام به ساخت مصلا نمودیم.
نخست گروهی از مهندسین خبره و با تجربه را بکار گرفتیم تا مصلاها را از لحاظ طراحی، مقاومت مصالح و معماری اسلامی نظارت کنند و با عنایت الهی هماهنگیهای لازم انجام گرفته و کارها در سطح کشور به خوبی دنبال میشود. تعداد ۹۴ باب مصلا تا این تاریخ در حال ساخت میباشد و همچنین ۹۰ باب مصلا در دست تعمیر و توسعه داریم. در صورتی که دولت محترم بودجهای را که در لایحه قرار داده است به ما بپردازد، میتوانیم به ۱۸۰ طرح احداثی و تکمیلی، شتاب بیشتری ببخشیم. لازم است به عرض برسانم که دولت نهم، بهویژه شخص آقای رئیس جمهور، نسبت به عمران مساجد و مصلاها، کمکهای خوبی کرده است.
منزل و دفتر امام جمعه
از مشکلات دیگری که در اقامه نماز جمعه در بسیاری از شهرها داشتیم، نبود منزل و دفتر برای امام جمعه بود. به حول و قوه پروردگار، تا این تاریخ، ۳۶۸ باب منزل و دفتر سازمانی برای اسکان امامان جمعه در شهرهای مختلف ساختهایم و ۳۷۴ دستگاه خودرو سازمانی نیز تهیه کرده و در اختیار امامان جمعه قرار دادیم. لازم به توضیح است که بر اساس رهنمودهای حضرتعالی در فراهم آوردن این امکانات، مشارکت مردمی و منطقهای مد نظر بوده است. مثلا برای تهیه ۳۷۴ دستگاه خودرو که قیمتی معادل سه میلیارد و پانصد میلیون تومان دارد، یک میلیارد و دویست میلیون تومان از تهران کمک شده است و دو میلیارد و سیصد میلیون تومان از کمکهای مردمی و منطقهای بوده است. دفاتر نمایندگی شورا در ۲۸ استان را تجهیز کردهایم و در برخی از استانها ساختمانی مناسب را ساختهایم. مجتمع فرهنگی آدینه را ساخته و بهعنوان زائرسرا در خدمت ائمه جمعه قرار دادهایم و تا سال آینده به خواست خداوند، مجتمع آموزشی تهران را افتتاح خواهیم کرد و در خدمت برنامههای آموزش ضمن خدمت قرار خواهد گرفت.
فعالیتهای نرمافزاری
از بیان مسائل سختافزاری به همین مقدار اکتفا میکنم و بهطور مختصر به گزارشاتی میپردازم که جنبه نرمافزاری دارد. هر سازمانی برای افزایش کارآیی و به روز نگه داشتن نیروهایش، یک سلسله برنامههای آموزشی حین خدمت طراحی و اجرا میکند. ما نیز برای حضرات ائمه جمعه، آموزشهای فشردهای طراحی و اجرا کردهایم، موضوعاتی مانند: مدیریت فرهنگی، روش تحلیل سیاسی در خطبهها، خطبه و خطابه، بایدها و نبایدها در حوزه مدیریتی امام جمعه و….
بر اساس چنین سیاستی تا به حال ۴۲ جلسه آموزشی ویژه ائمه جمعه، ۱۸ جلسه ویژه مجریان، ۱۷ جلسه برای مسئولان و اعضای ستادها و ۸ جلسه برای مسئولان دفاتر نمایندگی شورا برگزار کردهایم. ۲۳ مورد پروژههای تحقیقاتی و مطالعاتی را به نتیجه رساندهایم یا در زمان پایانی برخی از آنها هستیم. مجله ماهنامه «فرهنگ جمعه» در ۷۰ شماره منتشر شده و فصلنامه «اقامه» در ۲۵ شماره و هر شماره به تعداد ۱۸۰۰۰ نسخه برای اعضاء ستادها انتشار یافته است. ۱۳۶ هیئت جهت بررسی و بازرسی به شهرها اعزام شده و ۱۶۹۸ نوار خطبهها توسط کارشناسان استماع گردیده و نکات قوت و ضعف سخن، به امام جمعه اعلام شده است. شبکه «امامت» راه اندازی شد و گزارشات هفتگی از این طریق در اختیار ائمه جمعه قرار میگیرد. با مدیریت محترم «جامعه المصطفی» قراردادی را امضاء کردیم تا از امکانات خوب این مرکز، جهت آموزش ائمه جمعه استفاده کنیم. تعداد ۲۶ نفر از امامان جمعه در حال حاضر، دوره آموزشی را میگذرانند و به زودی چنین برنامهای را در اصفهان و مشهد، با کمک همین عزیزان راه اندازی خواهیم کرد. لازم است از همکاری حضرت آقای اعرافی (مدیر جامعه المصطفی و امام جمعه میبد) تشکر کنم.
بازدید از شهرها
برنامه بازدید از شهرها را از سال ۸۶ آغاز نمودم و در طول یک سال و چند ماه، از دوازده استان و بیش از یکصد شهر بازدید به عمل آوردم، بدین شکل که در هر استانی، به همه شهرهایش میرفتم و با امام جمعه، اعضاء ستاد و مسئولان شهر، طی جلسهای مسائل مربوط به نماز جمعه را بررسی میکردیم. انشاءالله در آینده به بقیه استانهایی که نرفتهام، به همین شکل خواهم رفت.
حضور در شورای فرهنگ عمومی استانها
امسال از طرف رهبر معظم انقلاب، سال «نوآوری و شکوفایی» نامگذاری شده است، به همین خاطر در نهاد نماز جمعه، طرحی نو درانداختیم و آن این است که طبق مصوبه شورای انقلاب فرهنگی، ائمه جمعه ریاست شورای فرهنگ عمومی را بر عهده دارند. لذا تصمیم گرفتم تا در جمع شورای فرهنگ عمومی استانها حضور پیدا کنم و گزارش فعالیتهای آنان را بشنوم که تا به حال در طول ۴ ماه به ۱۱ استان سفر نمودم. در هر استانی اعضای شورای فرهنگ عمومی را از همه شهرستانهای استان دعوت نموده، طی جلسهای ۵ الی ۶ ساعته، گزارش فعالیتهای فرهنگی را از زبان رئیس شورا یعنی امام جمعه میشنوم و در همانجا فیالمجلس، گزارش عملکردها را نقد میکنم. معیار نقد هم فرمایشات حضرتعالی در بخش فرهنگ است. خلاصه این گونه نشستهای استانی را از طریق سفر خدمت حضرتعالی تقدیم کردهام.
لزوم ایجاد رشته تخصصی تربیت نیرو
در پایان به عنوان یک فرد مطلع و آشنای به مسائل مربوط به نهاد نماز جمعه که پنج سال و نیم سابقه امامت جمعه را در پروندهاش دارد و ۱۸ سال در شورای سیاستگذاری ائمه جمعه بوده و حدود هشت سال مسئولیت این نهاد را بر عهده دارد، خدمت حضرتعالی عرض میکنم که اگر بخواهیم در آینده نمازهای جمعه ما طبق اهداف سند چشم انداز از شرایط فعلی قویتر، جامعتر و از کارآمدی بهتری برخوردار باشند، نیازمندیم تا حوزه علمیه، بهویژه حوزه سرافراز و پر برکت قم، با ایجاد یک رشته علمی – تخصصی، نیروهای مناسب را جهت تصدی امامت جمعه و جماعت آموزش بدهد. در پایان لازم میدانم از حمایتها و کارگشاییهای دفتر مقام معظم رهبری، بهویژه حضرت آقای محمدی گلپایگانی و جناب آقای حجازی که در جهت حل و فصل امور مربوط به نماز جمعه به ما کمک میکنند، تشکر نمایم.
اسامی ائمه جمعه متوفی
تعدادی از امامان جمعه و خدمتگذاران در نهاد نماز جمعه، از گردهمایی نوزدهم که در سال ۱۳۸۴ برگزار شد تا این گردهمایی، چشم از این جهان بربستند و به دیار باقی شتافتند که برای قدرشناسی از آن مرحومین، اسامی آنان را قرائت میکنم:
۱. آیتالله یثربی (امام جمعه کاشان)
۲. آیتالله مشکینی (امام جمعه موقت قم)
۳. آیتالله موسوی همدانی (امام جمعه همدان)
۴. حجتالاسلام امامی (امام جمعه تیران)
۵. حجتالاسلام مطلبی (امام جمعه رضوانشهر)
۶. حجتالاسلام فقیه (امام جمعه زیرکوه قاین)
۷. حجتالاسلام بهجتی (امام جمعه اردکان)
۸. حجتالاسلام حسینی (امام جمعه ماهان)
۹. حجتالاسلام موسوی زنجانی (امام جمعه شهر قدس)
۱۰. حجتالاسلام احمدلو (امام جمعه غرق آباد)
۱۱. حجتالاسلام رحیمی (امام جمعه تفرش)
۱۲. حجتالاسلام نویسی (امام جمعه دلیجان)
۱۳. حجتالاسلام طالقانی (امام جمعه شازند)
۱۴. حجتالاسلام حامدی (امام جمعه میانه)
۱۵. حجتالاسلام مهدوی (امام جمعه جویبار)
ثبت ديدگاه